Από sdna.gr
Τον Μάρτιο του 1930 ο Πιερ Λουίτζι Νέρβι, Ιταλός μηχανικός και απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Μπολόνια, παρουσίασε τα σχέδια. Η πρώτη φάση των εργασιών ξεκίνησε. Λόγω των δυσκολιών που υπήρχαν στην χρηματοδότηση, οι εργασίες έπρεπε να ολοκληρωθούν σε δύο φάσεις, χωρίς να επηρεαστεί η λειτουργικότητά του. Εν τέλει η κατασκευή του γηπέδου πραγματοποιήθηκε σε χρόνο ρεκόρ και στις 13 Σεπτεμβρίου του 1931 διεξήχθη η πρώτη ποδοσφαιρική αναμέτρηση. Η Φιορεντίνα επικράτησε της Αντμίρα Βιέννης με 1-0. Η μπάλα του αγώνα έπεσε από αεροπλάνο, ενώ η ανέγερση του γηπέδου συνδυάστηκε με την πρώτη συμμετοχή των Βιόλα στη Σέριε Α με συνέπεια ο ενθουσιασμός στην πόλη να είναι διάχυτος.
Η δεύτερη φάση των εργασιών ολοκληρώθηκε το 1932 και τα σχόλια του Τύπου ήταν διθυραμβικά. Θεωρήθηκε αριστούργημα της ιταλικής αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου εξαιτίας των καινοτομιών: Στέγη χωρίς ενδιάμεσα στηρίγματα, ελικοειδείς σκάλες και ένας πύργος ονόματι Torre di Maratona να δεσπόζει απέναντι από τη σκεπαστή εξέδρα. Επιθυμία του καθεστώτος της εποχής, με πλήθος από σημαίες στην κορυφή του. Πρέπει να σημειωθεί δε ότι την περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου δίπλα στον πύργο εκτελέστηκαν πέντε νεαροί ως ανυπότακτοι από το φασιστικό καθεστός το 1944. Καινοτομία αποτέλεσε επίσης το αποστραγγιστικό σύστημα του αγωνιστικού χώρου.
Η κύρια είσοδος σχεδιάστηκε από τον Αλεσάντρο Τζουντόλι, ενώ το γήπεδο αρχικά ονομάστηκε «Stadio Giovanni Berta» προς τιμήν του τοπικού μάρτυρα που εκτελέστηκε από το φασιστικό καθεστώς. Η χωρητικότητα ανερχόταν στις 45.000 και η πρώτη μεγάλη διοργάνωση που φιλοξένησε ήταν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1934, όπου και πραγματοποιήθηκαν ένας αγώνας ομίλων και ο ημιτελικός μεταξύ της Ιταλίας και της Ισπανίας.
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και την πτώση του Φασισμού η ονομασία άλλαξε σε “Comunale”, όνομα που διατηρήθηκε μέχρι και το 1993, και με τη χρήση μεταλλικών εξεδρών η χωρητικότητα άγγιξε τις 70.000. Αυτό οδήγησε σε ένα τραγικό συμβάν, καθώς κατά τη διάρκεια αναμέτρησης κόντρα στη Γιουβέντους το 1957 μέρος της εξέδρας κατέρρευσε λόγω υπερβολικού βάρους με συνέπεια να τραυματιστούν εκατοντάδες οπαδοί χωρίς ευτυχώς να υπάρξουν θύματα.
Ίσως το πιο αξιοσημείωτο και σίγουρα σπάνιο γεγονός στην ιστορία του Αρτέμιο Φράνκι συνέβη τον Οκτώβριο του 1954. Κατά τη διάρκεια αναμέτρησης των δεύτερων ομάδων της Φιορεντίνα και της Πιστοϊέσε οι 10.000 θεατές έγιναν μάρτυρες ενός μοναδικού φαινομένου. Στον ουρανό εμφανίστηκαν δύο UFO (ΑΤΙΑ) με συνέπεια το κοινό να μείνει άφωνο όπως και οι αθλητές!
Η σημαντικότερη ανακαίνιση του σταδίου πραγματοποιήθηκε από το 1987 εώς το 1990 με αφορμή το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1990, κατά τη διάρκεια του οποίου πραγματοποιήθηκαν τρεις αγώνες ομίλων και ο προημιτελικός μεταξύ Αργεντινής και Γιουγκοσλαβίας όπου οι Λατίνοι επικράτησαν στα πέναλτι.
Το 1993 η ονομασία άλλαξε σε Αρτέμιο Φράνκι. Ο Φράνκι αφού διετέλεσε γενικός γραμματέας των Βιόλα, στη συνέχεια έγινε πρόεδρος της Ιταλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου το 1966. Η ανέλιξή του ήταν συνεχής με αποτέλεσμα το 1974 να γίνει αντιπρόεδρος της FIFA αλλά και πρόεδρος της UEFA από το 1972 μέχρι και το θάνατό του στις 12 Αυγούστου του 1983.
Το επίσημο και καταγεγραμμένο ρεκόρ προσέλευσης θεατών ανέρχεται στους 58.271 σε αναμέτρηση κόντρα στην Ίντερ στις 25 Νοεμβρίου του 1984 για αγώνα της Σέριε Α.
Πέραν από τους αγώνες της Φιορεντίνα, το Αρτέμιο Φράνκι φιλοξενεί κατά καιρούς και την Εθνική Ιταλίας, τόσο σε ποδόσφαιρο όσο και Ράγκμπυ. Εκτός των αθλητικών διοργανώσεων πολλές συναυλίες έχουν πραγματοποιηθεί εκεί με διάσημους καλλιτέχνες παγκοσμίου βεληνεκούς όπως ο αείμνηστος Ντάβιντ Μπόουι, η Μαντόνα κι ο Μπρους Σπρίνγκστιν.
Το γήπεδο των «Βιόλα» είναι σε διαδικασία ανακατασκευής και η χωρητικότητά του έχει μειωθεί από τις 47.000 στις 23.00. Ο Αμερικανός επιχειρηματίας και ιδιοκτήτης της Φιορεντίνα, Ρόκο Κομίσο, με την βοήθεια της κυβέρνησης και της εταιρείας «Arup Italia», προχωράει σε ολική ανακαίνιση. Το γήπεδο της Φλωρεντίας έχει ανακηρυχθεί ως μνημείο της πόλης και δεν επιτρέπεται η κατεδάφισή του, αλλά θα υπάρξουν δραματικές αλλαγές στο «Αρτέμιο Φράνκι» που αρχικά παρουσιάστηκαν σε ειδική εκδήλωση παρουσία του Γκαμπριέλ Μπατιστούτα και προβλέπεται να ολοκληρωθούν το 2026.